Niedokrwistość z niedoboru żelaza

Tak jak obiecałam dzisiejszy post w całości poświecę tematyce niedokrwistości z niedoboru żelaza.

Jest to najczęstsza niedokrwistość wieku dziecięcego ale też i u dorosłych (80% wszystkich przypadków). Szacuje się, że występuje 1-2% ludzi. W Europie niedobór żelaza występuje u 10% kobiet i 4% mężczyzn a w krajach rozwijających się u 30-70% społeczeństwa.

Osoby narażone na niedobory żelaza to głównie kobiety w okresie ciąży, laktacji, miesiączkujące, niemowlęta, dzieci do 3 roku życia.

Główne przyczyny niedoboru żelaza:

 1) utrata krwi:
- obfite miesiączki,krwawienia pomenopauzalne
- pooperacyjne, pourazowe - krwawienie przez przewód pokarmowy
- wielokrotni dawcy krwi

2) zwiększone zapotrzebowanie przy niedostatecznej podaży:
- wcześniaki, noworodki z ciąż mnogich oraz matek z niedokrwistością w czasie ciąży
- okres dojrzewania
- okres ciąży i laktacji

3)upośledzone wchłanianie z przewodu pokarmowego: 
- dieta ubogobiałkowa, bogata w fosforany (jajka), szczawiany, fityniany i herbatę.
- zmniejszona kwaśność soku żołądkowego (wraz z wiekiem podnosi się pH w żołądku czyli staje się mniej kwaśne)
- choroby przewodu pokarmowego (enteropatia glutenowa,choroba Leśniowskiego-Crohna itp.)

4)niedobory w diecie - dieta wegetariańska (więcej informacji w poprzednim poście )

Objawy niedoboru żelaza:

1) Ogólne objawy niedokrwistości: 

- osłabienie i łatwa męczliwość

- upośledzenie koncentracji i uwagi

- bóle i zawroty głowy

- bladość skóry i błon śluzowych 

- duszność (ciężka postać)

2) Objawy długotrwałego niedoboru żelaza niezwiązane z niedokrwistością:

- ból, pieczenie i wygładzenie powierzchni języka

- zajady- bolesne pęknięcia w kącikach ust

- paznokcie blade, kruche z podłużnymi prążkowaniami i rowkami

- włosy cienkie, łamliwe o rozdwojonych końcach, łatwo wypadające

- skóra sucha i szorstka

- suchość w ustach

Leczenie:

W przypadku dużej niedokrwistości czy nasilonych objawów oczywiście konsultacja lekarska i wykonanie badań laboratoryjnych są najwłaściwszym postępowaniem. Lubimy jednak leczyć się sami, szczególnie gdy objawy są znikome i wtedy właśnie najlepiej zacząć od zmiany diety. Produkty bogate w żelazo oraz szczegóły dotyczące wchłaniania znajdziesz w poprzednim poście. 

Pamiętaj w diecie o:

- witaminie C i B6, które ułatwiają włączenie żelaza do pierścienia porfirynowego

- ograniczeniu mleka i jego przetworów, herbaty, mąki, kaszy ze względu na fosforany i fityniany pogarszające wchłanianie żelaza oraz innych minerałów.

W przypadku niemowląt najwłaściwsze jest karmienie mlekiem kobiecym do 6 miesiąca życia. Przyswajają one wówczas 50% żelaza, podczas gdy karmione sztucznie tylko 10%.

 

Żelazo wchłanianie. Hemowe, niehemowe.

Pora na przerwę od witaminy C, dziś zajmiemy się żelazem a dokładnie jego wchłanianiem. 

W produktach spożywczych znajdują się dwa rodzaje żelaza: hemowe i niehemowe (trudniej wchłaniane). Żelazo hemowe przyswajalne jest w 20%, a niehemowe tylko w 5%. Co ciekawe żelazo mleka kobiecego przyswaja się aż w 50%.

Żelazo hemowe znajduje się w produktach zwierzęcych: wątroba, nerki, serce, mięso, przetwory mięsne z krwią, ryby i drób.

Żelazo niehemowe dostarczają nam: żółtka jaj, pełne ziarna zbóż, warzywa zielone (szpinak, nać pietruszki, szczypior, szczaw), boćwina, pietruszka korzenna, buraki, brukselka, suszone owoce i warzywa.

Czynniki ułatwiające wchłanianie żelaza w przewodzie pokarmowym:

- witamina C                                                                           

- niskie pH soku żołądkowego

- obecność aminokwasów- histydyny, lizyny

- takie produkty jak mięso, drób, ryby

Czynniki utrudniające wchłanianie żelaza:

- kwasy fitynowe (fasola, kukurydza, niektóre ziarna zbóż)

- fosforany

- białka kazeinowe, serwatkowe zawarte w przetworach mlecznych, jajkach

Jak widać dieta wegańska ale i wegetariańska nie są proste do skonstruowania aby zapewnić organizmowi odpowiednia ilość żelaza. 

W następnym poście - Niedokrwistość (anemia) z niedoboru żelaza !  Zapraszam

Niedobory witaminy C

Dziś drugi artykuł z cyklu: Witamina C.

Struktura kwasu askorbinowego przypomina strukturę glukozy, z której powstaje witamina C u większości ssaków. Niestety w toku ewolucji u niektórych naczelnych (w tym u człowieka), świnek morskich, niektórych gatunków nietoperzy, ptaków, ryb i bezkręgowców brak enzymu oksydazy L-gulonolaktonowej uniemożliwia zajście tej syntezy.

Człowiek oraz inne zwierzęta pozbawione tego enzymu narażone są na niedobory witaminy C. Szkorbut (gnilec) jest klasycznym zespołem chorobowym wywołanym niedoborem tej wszechstronnej witaminy. Szkorbut  nie stanowi globalnego problemu ponieważ witamina C występuje w wielu produktach spożywczych, dodatkowo normalne zapasy ustrojowe pokrywają zapotrzebowanie na tą witaminę na okres 3-4 miesięcy. Niestety osoby starsze, zaniedbane dzieci, alkoholicy, ludzie odżywiający się nieodpowiednio są narażeni na wystąpienie choroby.

Typowe objawy wiążą się z upośledzoną syntezą kolagenu. Kolagen jest głównym składnikiem tkanki łącznej, znajduje się w skórze, tkance podskórnej, ścięgnach, kościach, śródbłonku naczyń, rogówce oka itd. Występuje praktycznie w każdej tkance zwierzęcej! Tworzy on jakby pozakomórkową strukturę "szkieletową" u wszystkich zwierząt wielokomórkowych. 

Objawy występujące w szkorbucie/ niedoborze wit. C to : 

• krwawienia podskórne, do przestrzeni stawowych oraz do innych narządów
• obrzęk dziąseł, wtórne bakteryjne infekcje okołozębowe oraz chwiejące się zęby
• zaburzenia gojenia się ran
• u niemowląt i dzieci zmiany w szkielecie kostnym (zaburzenia mineralizacji i 
• charakterystyczne rogowacenie okołomieszkowe z krwawą obwódką
• osłabienie mięśni
• niedokrwistość 

Przebieg szkorbutu u dorastającego dziecka jest znacznie bardziej dramatyczny niż u osoby dorosłej. Tragiczne są przypadki rozwoju szkorbutu u niemowląt żywionych mieszankami skondensowanego mleka bez zapewnienia suplementacji wit. C! Krwotoki są najbardziej uderzającą cechą tej choroby. Mogą one prowadzić do niedokrwistości. Trzeba jednak pamiętać, że witamina C ułatwia wchłanianie żelaza w przewodzie pokarmowym wiec jej niedobory mogą również powodować niedokrwistość z niedoboru żelaza. 

Bibliografia:

1. R.K. Murray, D.K. Granner Biochemia Harpera Wydawnictwo Lekarskie PZWL wyd. V

2. A. Dobrzańska, J. Ryżko Pediatria Urban &Partner 2009

3. V. Kumar, R. Cotran, S. Robbins Robbins Patomorfologia Urban &Partner 2008